Projecten > Bartholomaeus Anglicus
 
 



 
 
Bartholomaeus Anglicus
 
WEMAL heeft in 2010 een digitale editie voltooid van de Middelnederlandse vertaling van De proprietatibus rerum van Bartholomaeus Anglicus, in de druk van 1485. De editie kwam tot stand in samenwerking met het Huygens Instituut, de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren en het Instituut voor Nederlandse Lexicologie.

Bekijk de editie

Inhoud van De proprietatibus rerum

Bartholomaeus Anglicus (vr 1203 - 1272) studeerde natuurwetenschappen in Oxford en gaf les aan de universiteit van Parijs en het studium in Magdeburg, Duitsland. Rond 1224 trad hij toe tot de Franciscaner orde. Hij schreef De proprietatibus rerum omstreeks het midden van de dertiende eeuw. Dit encyclopedische werk is opgedeeld in 19 boeken, waarin de hele schepping de revue passeert:

1. De deo (over God)
2. De angelis (over engelen)
3. De anima (over de ziel)
4. De elementis (over de elementen)
5. De hominis corpore (over het menselijk lichaam)
6. De etate hominis (over de stadia van de mens - levensstadia, man/vrouw)
7. De infirmitatibus (over ziekte)
8. De mundo et celo (over de aarde en de hemelen)
9. De temporibus (over tijd)
10. De materia et forma (over materie en vorm)
11. De aere (over lucht)
12. De avibus (over vogels (die de lucht bevolken))
13. De aqua (over water)
14. De montibus (over bergen)
15. De regionibus (over de gebieden op aarde, geografie)
16. De lapidibus (over stenen en metalen)
17. De herbis plantis (over (geneeskrachtige) kruiden en planten)
18. De animalibus (over dieren)
19. De accidentalibus (over toevallige eigenschappen - de zintuigen, kleuren, geluiden, geuren, smaak, gewichten en maten, vloeistoffen)

De Latijnse tekst werd vele malen vertaald. In 1485 bracht de Haarlemse drukker Jacob Bellaert een Nederlandse vertaling uit, getiteld Van den proprieteyten der dinghen.

Cultuurhistorische context

In Geleerde kennis in de volkstaal schetst Saskia Bogaart de cultuurhistorische context van deze encyclopedie. Daarnaast beschrijft zij hoe de vertaler te werk is gegaan.

Saskia Bogaart, Geleerde kennis in de volkstaal -
Van den proprieteyten der dinghen (Haarlem 1485) in cultuurhistorisch perspectief
, Artesliteratuur in de Nederlanden 4 (Hilversum, Verloren, 2004)